یلدا، واژه ای سریانی و به معنای ” میلاد ، تولد ” می باشد.

از آنجا که از روز اول دی – به طور مستمر حدود یک دقیقه به طول روز و تابش خورشید اضافه می گردد – لاجرم یلدا را  به عنوان روز تولد یا زایش خورشید ( نور ، گرما ) جشن می گیرند.

یلدا را می بایست کلید افتتاح سلسله ی جشن های بعد از شب چله، از سده تا چهار شنبه سوری تا نوروز تا سیزده به در، تلقی کرد.
جشن‌های کهن ایرانی بهانه ای بود تا نیاکان ما دور هم جمع گردند، شادمانی کنند، به یکدیگر کمک نمایند و به قول حافظ ؛
” گره از کار فرو بسته ( خلق ) بگشایند”

شب یلدا را ” شب چله ” نیز می نامند. “چله بزرگ ” – برادر بزرگ – که از اول دی تا دهم بهمن به طول می انجامد .
دومین چهل روز زمستان از دهم بهمن تا پایان بهمن ، به مدت بیست روز، به  ” چله کوچک ” معروف است که همان ” برادر کوچک ” نامیده می شود.
چهار روز از انتهای برادر بزرگ به اضافه ی چهار روز از ابتدای برادر کوچک، هشت روزی که دو برادر در کنار بکدیگر قرار می گیرند، ” چار چار ” نامیده می شود.
بعد از آن، دو برادر دیگر به نام‌های ” اهمن و وهمن ” در دو ده روز، میدان‌داری می نمایند!

ده روز پایانی اسفند (دو پنج روز) به ترتیب ” سیاه بهار ” و ” پیرزن سرما ” نام دارند ، که این دو نیز داستان و آداب خاص خود را دارند.
سیاه بهار ، که معمولا بارش های فراوان آن، خرسندی کشاورزان را به همراه دارد، از آن بابت که به مانند بهار پر بارش، اما بر خلاف بهار ، فاقد طراوت و سر سبزیست، به این نام مشهور گردیده است.
پنج روز پایانی اسفند (پیرزن سرما) از آنجا که معمولا بارش ها با تگرگ نیز همراه است، گفته شده است گردنبند پیرزن ، گسسته شده و دانه های مروارید آن، زمین را سپید پوش کرده، و این بشارتیست بر بهار…
راستی فراموش کردم بگویم ، اخرین روز چله بزرگ (دهم بهمن ماه) مصادف با جشن سده – کنایه از عدد ١٠٠ – می باشد . شرحش از قول ابوریحان بیرونی فیلسوف و ریاضی دان بزرگ ایران و جهان این است که پنجاه شبانه روز به نوروز مانده ، اما از انجا که خورشید و نور و حرارت و آتش – به عنوان نماد و مظهر مبارزه با اهریمن ( سیاهی و سرما ) متولد ( کشف ) گردیده ، اینک ، شب معنا ندارد ، لاجرم دو پنجاه روز ( یکصد روز ) به نوروز مانده ، بِنَا بر این جای دَارد که جشن گرفته شود.
آنچه گفته شد به اجمال بود، در نوشته های روانشاد دکتر مهرداد بهار، شرح مفصلی در خصوص اساطیر و افسانه های ایران کهن، از جمله یلدا، سده و نوروز، بیان شده است.

دکتر مهراب رجبی، مشاور استاندار البرز و رئیس بنیاد البرزشناسی

http://up2www.com/uploads/7cc9banner.gif

پاسخ ترک