پستچی نیوز: در دل شالیزارهای خیس و خاطرهانگیز گیلان، صدای پای کشاورزانی میآید که هر سال با امید و ترس به سراغ زمینهایشان میروند؛ زمینی که این روزها نهتنها از کمآبی رنج میبرد، بلکه سایهی واردات بیمحابا و طمع تغییر کاربری نیز بر آن سنگینی میکند.
به نقل از فارس، علیرغم مشکلات، آمادگی کشاورزان گیلانی برای آغاز کشت چشمگیر بودهاست. بنا بر اعلام صالح محمدی، تا اواخر اردیبهشت، شخم اولیه در بیش از ۲۳۶ هزار هکتار از شالیزارها انجام و نشاکاری در حدود ۱۳۹ هزار هکتار معادل ۶۰ درصد کل اراضی استان اجرا شدهاست. این در حالی است که خزانهگیری در ۲۳۴ هزار هکتار، نوید تداوم کشت گسترده را میدهد.حسن جعفری، کشاورز باسابقه اهل لاهیجان میگوید: «وقتی زمین و بذر و نیروی انسانی آمادهاند، چهطور بنشینم کنار؟ ما به برنج این خاک تعهد داریم، ولی دولت باید پشت ما باشد.»
واردات بیرویه، اولین خنجر بر پشت شالیکار
یکی از اصلیترین موانع انگیزهی تولید در گیلان، واردات بیرویه برنج خارجی است. صالح محمدی میگوید: «واردات باید در زمان کمبود و با ارز آزاد باشد. تداوم واردات ارزانقیمت، تولید داخلی را فلج میکند.» این دیدگاه را سعید علوی، استاد اقتصاد کشاورزی دانشگاه گیلان نیز تأیید میکند و میگوید: «وقتی برنج وارداتی کیلویی ۳۰ هزار تومان است و برنج ایرانی ۶۰ هزار، مصرفکننده ناگزیر به خرید خارجی است؛ در نتیجه کشاورز بهسوی تغییر کاربری یا کشت جایگزین سوق داده میشود.»
بحران آب؛ تهدیدی رو به گسترش برای محصولی آببر
محمدی با بیان اینکه تغییر اقلیم و محدودیت منابع آبی، شالیزارهای گیلان را با خطر جدی روبهرو کردهاست، میگوید: «باید از روشهای نوین مثل آبیاری تناوبی و اصلاح نژاد برنج استفاده کنیم.»در برخی نقاط مانند شفت، رضوانشهر و بخشهایی از لنگرود، کاهش محسوس سطح سفرههای آب زیرزمینی باعث تأخیر در خزانهگیری یا کشت مجدد شده و این مسئله نهتنها کاهش تولید، بلکه افزایش هزینههای تأمین آب از چاهها یا کانالهای فرعی را بهدنبال دارد.مریم صادقی، کارشناس منابع طبیعی میگوید: «مدیریت هوشمند منابع آبی و مشارکت واقعی بهرهبرداران در توزیع عادلانه آب ضروری است. همزمان باید کشاورزان آموزش ببینند که چگونه مصرف آب را کاهش دهند بدون اینکه کیفیت محصول آسیب ببیند.»
تغییر کاربری؛ جایی که طمع به زمین میبرد
محمدی صراحتاً اعلام میکند که تغییر کاربری اراضی کشاورزی خط قرمز ماست و با قاطعیت با آن برخورد میکنیم و با این حال، سودهای کلان ساختوساز و تمایل به خروج از کشاورزی باعث شده بسیاری از زمینهای مرغوب کشاورزی در نواحی اطراف رشت، آستانهاشرفیه و صومعهسرا در معرض خطر تغییر کاربری قرار گیرند.محمدرضا مرادی، محقق محیط زیست گیلانی نیز گفته است: «تغییر کاربری ناشی از ناکارآمدی در سیاستهای حمایتی است. وقتی کشاورز نمیبیند درآمدش با تورم همراستا نیست، راهی جز فروش زمینش نمیماند. این یک زنگ خطر زیستمحیطی و امنیت غذایی است.»
تلاش برای بازسازی زیرساختهای کشاورزی
در مواجهه با بحرانها، اقدامات ساختاری نیز از سوی دولت و سازمان جهاد کشاورزی در حال اجراست. محمدی میگوید: «در ۹۰ هزار هکتار از شالیزارهای گیلان، عملیات تجهیز و نوسازی انجام شده که ۲۶۰۰ هکتار آن مربوط به سه سال اخیر است. این امر بهرهوری و سرعت کار را بالا بردهاست.»افزون بر آن، پروژههایی مانند ترویج کشاورزی سالم در هزار و ۵۰۰ هکتار با همکاری ۸۷۱ کشاورز و تأمین کامل کودهای شیمیایی (شامل توزیع ۲۶ هزار تن اوره، ۱۳ هزار تن پتاس و ۶ هزار تن فسفات) نیز به بهبود شرایط موجود کمک کردهاند.فاطمه کوهستانی، کارشناس ترویج کشاورزی معتقد است: «مشارکت کشاورزان در طرحهای کمنهاده نهتنها سودآورتر است، بلکه هزینههای سلامت عمومی ناشی از مصرف بالای سموم را نیز کاهش میدهد.»
اگر گیلان بماند، امنیت غذایی میماند
شالیزارهای گیلان، تنها یک عرصه اقتصادی نیستند، بلکه بخشی از فرهنگ، حافظه و امنیت غذایی کشورند. واردات بیرویه، بحران منابع آبی و تخریب تدریجی اراضی، موجودیت این سرمایه ملی را تهدید میکند.راه نجات، حمایت هدفمند، برخورد با سوداگری زمین، اصلاح الگوی کشت و سرمایهگذاری بر فناوریهای نوین است و اگر نگذاریم کشاورز تنها بماند، گیلان میتواند همچنان سفرهی ایرانی را با برکت نگه دارد.
