اختصاصی پستچی نیوز-اظهارات اخیر استاندار گیلان در جلسه ستاد تنظیم بازار، مبنی بر اینکه “ورود بیرویه برنج خارجی در آستانه فصل برداشت، سبب کاهش قیمت محصول و تهدید جدی معیشت شالیکاران است”، به یکی از چالشهای کلیدی بخش کشاورزی ایران، بهویژه در حوزه تولید برنج، اشاره دارد. این موضوع نهتنها از منظر اقتصادی، بلکه از دیدگاه اجتماعی و امنیت غذایی نیز حائز اهمیت است. در ادامه، تحلیلی در راستای این اظهارات و نقد سیاستهای واردات بیرویه برنج ارائه میشود.
در حالی که شالیزارهای شمال کشور آماده برداشت میشوند و صدای درو در کوچهپسکوچههای روستاهای برنجخیز گیلان و مازندران طنین انداخته، واردات بیرویه برنج به بازار داخلی همانند سیلابی است که بنیان تولید را تهدید میکند. سخنان اخیر استاندار در جلسه ستاد تنظیم بازار، هشداری صریح و بهموقع درباره تبعات این روند بیبرنامه است که :
واردات بیرویه در آستانه برداشت، عملاً ریشه تولید ملی را میخشکاند.
واردات برنج در این برهه، فقط یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه مسئلهای راهبردی و اجتماعی است. تولیدکنندگان داخلی یک سال تمام با زحمت، هزینه و دلنگرانی زمینهای خود را کاشتهاند. حالا اگر پیش از برداشت، انبارهای کشور از برنج وارداتی پر شود، نهتنها بازار از دست برنجکار داخلی خارج میشود، بلکه قیمت محصولش آنچنان افت میکند که حتی هزینه تولید هم جبران نمیشود. نتیجه؟ زمینهای شالیزاری متروکه، کشاورزانی ناامید، و وابستگی بیشتر به واردات.
از سوی دیگر، واردات بیرویه اغلب با رانت، فساد و منفعتطلبی عدهای خاص همراه است؛ کسانی که با ارز دولتی یا نیمایی، محصول ارزان خارجی را وارد میکنند و با قیمت بالاتر به بازار عرضه مینمایند، بیآنکه دغدغهای برای امنیت غذایی یا خودکفایی کشور داشته باشند.
آیا کشور نمیتواند به جای وابستگی به بازار خارجی، سیاست حمایت هدفمند از کشاورز را در پیش گیرد؟ مثلاً با ایجاد ذخایر استراتژیک از برنج داخلی در فصل برداشت، کنترل واردات در بازههای حساس، یا تعیین تعرفههای پلکانی وارداتی بر حسب میزان برداشت سالانه؟ این همان رویکردی است که بسیاری از کشورها در راستای حمایت از کشاورزی داخلی خود اتخاذ کردهاند.
فراموش نکنیم، حمایت از تولید داخلی صرفاً یک شعار نیست. اگر در عمل پشت برنجکار داخلی نایستیم، فردا نه از برنج ایرانی اثری میماند، نه از کشاورزی. و کشوری که زمینهای کشاورزیاش را از دست بدهد، در نهایت استقلال خود را از دست میدهد.
